Home
BLIJF OP DE HOOGTE
Ontvang onze nieuwsbrief en digitale magazine
Uw adres wordt nooit aan derden doorgegeven.
Lees onze privacyverklaring.

     

ARTIKEL
Saskia van Ruth, hoogleraar Voedselauthenticiteit en integriteit, over voedselfraude Spoorzoeken  naar biologisch  bedrog
Download dit artikel als pdf
Is uw adres bekend, dan wordt de pdf meteen geopend, anders krijgt u een link toegestuurd.
Ook ontvangt u onze volgende nieuwsbrief.

Saskia van Ruth, hoogleraar Voedselauthenticiteit en integriteit, over voedselfraude

Spoorzoeken naar biologisch bedrog

Zijn biologische voedingsmiddelen altijd wel zo biologisch als het keurmerk aangeeft? Door voedselfraude is dat helaas niet altijd het geval. Het team van de Wageningse hoogleraar Saskia van Ruth ontwikkelt analysemethoden om dit bedrog op te sporen.
Voedselfraude komt meer voor dan veel mensen denken. Volgens de World Customs Organization is er jaarlijks 49 miljard dollar mee gemoeid. Een vorm die de laatste jaren steeds vaker voorkomt is het vervangen van biologische voedingsmiddelen door reguliere. Saskia van Ruth, sinds 2012 hoogleraar Voedselauthenticiteit en integriteit bij Wageningen University and Research, maakt zich er sterk voor om deze vorm van voedselfraude op te sporen met behulp van chemi- sche, fysische, en biologische analysetechnieken.

Gerelateerde expertise

Dit artikel is afkomstig uit LABinsights www.labinsights.nl ©maXusmedia Voeding & Gezondheid LABinsights februari 201720 Saskia van Ruth, hoogleraar Voedselauthenticiteit en integriteit, over voedselfraude Saskia van Ruth, hoogleraar Voedselauthenticiteit en -integriteit bij RIKILT. Spoorzoeken naar biologisch bedrog Redactie Els van den Brink | fotografie: FOODnote Zijn biologische voedingsmiddelen altijd wel zo biologisch als het keurmerk aangeeft? Door voedselfraude is dat helaas niet altijd het geval. Het team van de Wageningse hoogleraar Saskia van Ruth ontwikkelt analysemethoden om dit bedrog op te sporen. Voedselfraude komt meer voor dan veel mensen denken. Volgens de World Customs Organization is er jaarlijks 49 miljard dollar mee gemoeid. Een vorm die de laatste jaren steeds vaker voorkomt is het vervangen van biologische voedingsmiddelen door reguliere. Saskia van Ruth, sinds 2012 hoogleraar Voedselauthenticiteit en integriteit bij Wageningen University and Research, maakt zich er sterk voor om deze vorm van voedselfraude op te sporen met behulp van chemi- sche, fysische, en biologische analysetechnieken. In het RIKILT lab in Wageningen beschikken de onderzoekers over een breed scala aan analysetechnieken die ze hiervoor kunnen inzetten, zoals massaspectrometrie, verschillende vormen van chromatografie, sensortechnologie, spectroscopie, DNA en eiwit- analysetechnieken, microscopie en isotopenanalyse. Dit artikel is afkomstig uit LABinsights www.labinsights.nl ©maXusmedia ‘Bij biologische eieren zien we karakteristieke patronen’ Geelpigmenten Fingerprints “Voor biologische producten is het nog een vrij onontgonnen terrein, waar nog niet veel methodes voor zijn ontwikkeld. Die proberen wij zelf op te zetten”, begint Van Ruth. “Het probleem is dat de verschillen tussen biologische en niet-biologische producten heel klein zijn. Je zult niet snel één stof vinden die je kunt gebruiken om fraude op te sporen, zoals bijvoorbeeld bij de bekende paardenvleesfraude. Meestal is het noodzakelijk om naar heel veel stoffen tegelijkertijd te kijken, een fingerprint. Met een statistische analyse kunnen we dan vaststellen of er sprake is van systematische verschillen tussen dergelijke fingerprints.” Die minieme verschillen traceren is geen kwestie van het zoeken naar de spreekwoordelijke speld in een hooiberg. “In een enkel geval maken we een heel brede fingerprint, bijvoorbeeld in de vorm van een profiel van alle vluchtige of niet-vluchtige stoffen, maar meestal zoeken we heel gericht. We kiezen dan twee of drie stofgroepen waarvoor we een effect verwachten op basis van literatuur. Bij eieren hebben we zo gezocht naar stoffen die beďnvloed worden door het voer en de wijze van houden.” Bij biologische en reguliere eieren zit het verschil vooral in het voer dat de kippen krijgen. Dat bepaalt de kleur van de eidooier. Kippen kunnen namelijk zelf geen kleurstoffen aanmaken en moeten dat dus binnenkrijgen via hun voer. Biologische boe- ren doen dat door kippen bijvoorbeeld extra maďs en luzerne te voeren. Reguliere boeren mogen ook hulpstoffen gebruiken, waardoor de samenstelling van het voer minder telt. Daarom besloten Van Ruth en haar collega’s om te kijken of ze verschillen konden meten tussen biologische en reguliere eieren door te meten aan geelpigmenten. HPLC bleek hiervoor de meest geschikte techniek. “Bij biologische eieren zien we heel karakteristieke patronen, terwijl we bij reguliere eieren meer variatie zien. Het lastige punt blijft wel dat we eigenlijk alleen meten of een kip wel of geen maďs en luzerne in zijn voer heeft gehad. Wat we niet weten, is of die maďs ook biologisch was geteeld. Daar zijn aanvul lende methoden voor nodig. Wat dat betreft is de analyse van dierproducten altijd complexer dan die van plantaardige producten.” Voeding & Gezondheid LABinsights februari 2017 21 Dit artikel is afkomstig uit LABinsights www.labinsights.nl ©maXusmedia Voeding & Gezondheid Gewone of bio-melk? Bij melk heeft het onderscheid tussen reguliere melk, weidemelk en biologische melk vooral te maken met het voer dat de koeien krijgen en het aantal dagen dat ze naar buiten mogen. Het is te verwachten dat dit zich vertaalt in de vetzuursamenstelling van de melk. Dat bleek helaas minder eenduidig dan ge- hoopt. RIKILT-onderzoekers besloten in eerste instantie om zich te richten op het vetzuur fytaanzuur, dat alleen in melk terechtkomt als een koe vers gras eet. Helaas bleek dat geen bruikbare marker te zijn. Een bredere fingerprint van vetzuren, triglyceriden en cholesterol maakt wel het verschil zichtbaar tussen koeien die binnen en buiten lopen, maar niet altijd even consistent tussen weidemelk en biologische melk. Van Ruth verklaart: “Het lastige is dat je altijd te maken hebt met grote verschillen tussen zomer en winter. Bovendien is het de vraag of de verschillen die je meet, te maken hebben LABinsights februari 201722 Bio-producten kenmerken met geurprofielen Proton-transfer reaction massaspectrometrie is een speciale vorm van massaspectrometrie voor het meten van vluchtige stoffen. Omdat stoffen in dit type massaspectrometer niet of nauwelijks worden gefragmenteerd, zijn de spectra redelijk overzichtelijk. Het onderzoeksteam van Saskia van Ruth, hoogleraar Voedselauthenticiteit en integriteit, gebruikt deze techniek om het geurprofiel van voedingsmiddelen te bepalen. Ruth deed zelf al vijftien jaar onderzoek met deze apparatuur, maar dan vooral gericht op smaak. Het idee ontstond of hiermee verschillen waren te zien tussen biologische en niet-biologische koffie. Dat bleek inderdaad het geval. Er traden significante, kwantitatieve verschillen in de hoeveelheden vluchtige componenten in de headspace op, waarbij in de meeste gevallen de biologische koffie hogere concentraties liet zien. Dezelfde techniek gebruikt het team om te kijken naar boerenkaas. Hiervoor is een model ontwikkeld om fraude te kunnen opsporen. Een AIO onderzoekt nog of hiermee ook de herkomst van cacao in chocolade is vast te stellen. ‘Kenmerken van bananen kunnen voorspellen op basis van bodem- en klimaatkaarten’ met het voer of met het feit dat de koe meer buiten loopt. Misschien kunnen we vitamine D nog als indicator gebruiken voor dat laatste.” Verder onderzoek moet dat duidelijk maken. Chemometrics Bij gebruik van tweedimensionale technieken, als 2D-GC, passeert het monster kolommen met verschillende polariteiten. De tweede scheiding kan extra informatie opleveren over verbindingen die in een regulier chromatogram verborgen blijven. Deze techniek wordt onder meer voor fraudeonderzoek gebruikt van olijfolie. Ruths team gebruikt 2D-GC niet, maar het kan interessant zijn, beaamt ze. “We gebruiken allerlei technieken en het is afhankelijk van de onderzoeksvraag welke groep stoffen het beste past om het onderscheid te maken. Dat zou op een gegeven moment ook dergelijke chromatografie kunnen zijn. Het is het eenvoudigst Dit artikel is afkomstig uit LABinsights www.labinsights.nl ©maXusmedia Vruchtensapfraude opsporen met elektronische tong Het RIKILT gebruikt de elektronische tong voor sensorisch onderzoek. Dit apparaat beschikt over verschillende sensoren die overeenkomen met de smaakreceptoren in de menselijke tong, zoals zoet, zout, zuur, bitter en hartig. Promovendus Daniel Granato onderzocht in hoeverre dit apparaat ingezet kan worden om vruchtensapfraude op te sporen. Het apparaat kon verschillen duiden tussen druivensap uit Europa en Zuid-Amerika. Als Granato druivensap per regio bekeek, kon hij ook onderscheid maken tussen biologische/biodynamische en reguliere druivensappen. Voeding & Gezondheid De 'elektrische tong' van het Japanse Insent die RIKILT onder meer gebruikt voor het opsporen van fraude met vruchtensappen. voor fraudeurs om aan een enkelvoudige karakteristiek te voldoen. Meerdere karakteristieken wordt vaak technologisch al lastiger. Maar als je bij uitgebreide fingerprints statistische berekeningen toepast - chemometrics - zodat ook kleine, consistente verschillen tussen groepen worden meegenomen, wordt het echt moeilijk het precies aan te passen. Daarbij zal iemand dat misschien voor meerdere groepen productkarakteristieken moeten doen, bijvoorbeeld voor een ICP-MS-profiel voor vluchtige stoffen, wat het technologisch nog ingewikkelder maakt.” Een volle database Om zo fraude te kunnen vaststellen, is altijd een database nodig met gegevens van een representatieve groep van producten, zowel biologische als niet-biologische. “Meestal beginnen we met een kleine database, waarmee we proberen te bewijzen dat onze methode werkt. Is dat eenmaal gelukt, dan moeten we de database verder uitbreiden”, vertelt Van Ruth. In de praktijk is dat veel werk. Bovendien is het nodig om de database regelmatig te updaten, bijvoorbeeld omdat productkenmerken kunnen wisselen onder invloed van weersomstandigheden of verandering van productiewijze. Van Ruth hoopt dat dat in de toekomst minder vaak nodig is. “We zijn net een nieuw onderzoeksproject gestart waarbij we kijken of we de kenmerken van bananen kunnen voorspellen op basis van bodem- en klimaatkaarten. Als dat werkt, hoeven we veel minder vaak langs de plantages om monsters te nemen.” LABinsights februari 2017 23
MAXUS MEDIA
LABinsights.net LABinsights.de LABinsights.nl
Ontvang onze nieuwsbrief
Nieuwsbrief archief
Volg ons
Linked
MAGAZINE
Abonneren
SERVICE EN CONTACT flag